Ploegendienst in de procesindustrie

Een chemische fabriek of raffinaderij kun je niet zomaar ‘s avonds uitzetten. Opstarten kost veel tijd en energie, en stilleggen geeft risico’s. Daarom draaien veel installaties continu. Operators werken dan in ploegen die elkaar aflossen. Hoeveel ploegen er zijn, hangt af van hoe lang de fabriek per week draait.

De roosters op een rij

De toeslagen zijn bandbreedtes uit verschillende bronnen. De uren en de 4-ploegentoeslag komen uit de cao Kunststof-, Rubber- en Lijmindustrie. Andere cao’s kunnen andere getallen hebben.

5 ploegendienst

In 5 ploegendienst (ook wel volcontinu) draait de fabriek elk uur van het jaar. Er zijn vijf ploegen. Op elk moment werkt er één ploeg, de andere vier zijn vrij of hebben net gewerkt.

Hoe ziet een 5-ploegenrooster eruit?

Een veelgebruikte cyclus duurt tien dagen:

Gangbare diensttijden zijn 06.00 tot 14.00 uur (vroeg), 14.00 tot 22.00 uur (laat) en 22.00 tot 06.00 uur (nacht). Na de laatste nacht heb je vier dagen vrij. Omdat de cyclus tien dagen duurt, valt je vrije blok elke keer op andere dagen van de week.

Bekijk je eigen rooster met de roostertool hierboven of met de 5-ploegenkalender. Meer details en varianten lees je bij 5-ploegenrooster.

Voor- en nadelen van 5 ploegen

Voordelen:

• de hoogste ploegentoeslag, vaak rond 30%
• minder uren per week dan in dagdienst
• regelmatig een blok van vier vrije dagen

Nadelen:

• je werkt nachten, weekenden en feestdagen
• je dag-nachtritme verandert steeds
• afspraken met familie en vrienden plannen kost meer moeite

3 ploegendienst

In 3 ploegendienst werken drie ploegen: een vroege, een late en een nachtploeg. Meestal draait de fabriek dan van zondagavond of maandagochtend tot het einde van de werkweek. In het weekend ben je dan meestal vrij.

Volgens CNV wissel je in een voorwaarts roterend rooster per week: de ene week vroeg, de volgende week laat, dan nacht. Een achterwaarts rooster (nacht, laat, vroeg) mag ook.

In de cao Kunststof, Rubber en Lijm hangt de toeslag af van het moment waarop de week begint:

• 21% als de week op zondag tussen 22.00 en 24.00 uur begint
• 18,5% als de week op maandag tussen 6.00 en 7.00 uur begint

Twijfel je tussen 3 en 5 ploegen? Lees 3 of 5 ploegen.

2 ploegendienst en 4 ploegendienst

2-ploegen: een vroege en een late ploeg, zonder nachten. Volgens CNV begint de vroege dienst meestal tussen 6.00 en 7.00 uur. De late dienst eindigt vaak tussen 19.00 en 24.00 uur. In de cao Shell is de toeslag 11,5% bij werken van maandag tot en met vrijdag en 15% als je ook op zaterdag werkt.

4-ploegen: dit rooster past volgens CNV vooral bij bedrijven waar de productie op bepaalde momenten stilligt, vaak op zondag. Je werkt vroeg, laat en nacht.

Ploegentoeslag

Voor werken in ploegen krijg je een toeslag bovenop je basisloon. Hoe meer nachten en weekenden, hoe hoger de toeslag. De toeslag is niet wettelijk verplicht. De afspraken staan in de cao of je contract.

Hoe de toeslag werkt en wat er gebeurt als je uit ploegendienst gaat, lees je bij ploegentoeslag. Wat dat in euro’s betekent, zie je bij salaris.

Hoeveel uur werk je?

In 5-ploegen verdelen vijf ploegen de 168 uur van een week. Dat is gemiddeld 33,6 uur per ploeg. In de praktijk komen daar vaak extra diensten bij voor opleiding of training. In de cao Shell heet dat opkomstdagen: vijf per jaar, waarvan minstens twee voor training. Meer uitleg vind je bij uren en ADV.

Regels voor nachtdiensten

De Arbeidstijdenwet heeft regels om je te beschermen. Een dienst is een nachtdienst als je meer dan een uur werkt tussen 0.00 en 6.00 uur. De belangrijkste regels:

Een 5-ploegenrooster met twee nachten en daarna vier dagen vrij past ruim binnen deze regels. In 16 weken draai je zo ongeveer 22 nachtdiensten, en na elke twee nachten heb je vier dagen rust.

Gezondheid en ploegendienst

Nachtwerk verstoort je dag-nachtritme. Je wordt sneller moe en minder alert. Met goede gewoontes kun je veel opvangen. Lees meer bij gezondheid en ploegendienst, slapen na de nachtdienst en eten in de nachtdienst.

Inspraak

Volgens CNV moet de ondernemingsraad instemmen met besluiten over ploegendiensten, behalve als de cao er al afspraken over heeft. Wil je iets veranderen aan het rooster, dan loopt dat dus vaak via de OR of via de cao-onderhandelingen.